IRANOLOGY : Mass Damage.

‫ایــــران شنـــاسـی‬ www.iranologi.blogfa.com www.fehresteasar.blogfa.com [email protected] ‫نگارش و نمایش نخست ‪1386/11/29 :‬ویرایش دوم ‪1391...

0 Downloads 33 Views
‫ایــــران شنـــاسـی‬

www.iranologi.blogfa.com www.fehresteasar.blogfa.com [email protected]

‫نگارش و نمایش نخست ‪1386/11/29 :‬ویرایش دوم ‪1391/2/1‬‬

‫پرسش‪:‬‬ ‫با درود و ادای احترام ! در جایی نوشته اید ‪ ":‬تا پیش از غلبه ی تفکر غربی بر جوامع شرقی ‪ ،‬در‬ ‫شرق عموماً و در آسیا خصوصاً اصل اساسی پرهیز از همتراز سازی انسان از دیرباز زیربنای ساخت‬

‫قدرت و جامعه را تشکیل می داد و بقا و استمرار همین اصل به قوام قدرت و استقرار جامعه می‬ ‫انجامید ‪ .‬در ایران باستان فرهنگ و آیین ‪ ،‬مبتنی بر خلق و خوی انسان آریایی بود و همین اصل‬

‫ساختار طبقاتی قدرت و جامعه ‪ ،‬اقتدار و بقای شاهنشاهی را در پی داشت" مستدعی است این کالم‬ ‫سربسته را برای خواننده بگشایید‪.‬‬ ‫پاسخ‪:‬‬ ‫در آیین نوین نیز به گزند و آسیب رسانی توده های فرومایه توجه بسیار شده است ‪ .‬در ادبیات شیعه‬

‫امامیه به ویژه در زیارت عاشورا به آسیب رسانی توده ها تصریح و تاکید شده و با شدت هرچه تمام‬

‫توده های فرومایه و سیاهی لشکر و ابزار قتاله ی قدرت های سیاسی حاکم بر روزگار نفرین و نفی‬

‫شده اند‪«:‬نفرین خدای بر توده هایی که شمارا از جایگاه شایسته و بایسته ی تان راندند! نفرین‬ ‫خدای بر توده هایی که شمارا کشتند و با فرمانبری از قدرت سیاسی حاکم زمینه ی کشتارشمار را‬

‫فراهم ساختند‪(.»....‬نک‪:‬زیارت عاشورا)‪ .‬در نیایش های عارفانه صحیفه ی سجادیه ‪ ،‬دوری از توده های‬ ‫فرومایه و سیاهی لشکر قدرت های سیاسی حاکم بر روزگاران یک آرزوست‪«:‬آفریدگارا!من و‬

‫فرزندانم را از شر هر پست فرومایه ای برهان»«خدایا!دلم را به تنهایی و دوری از فرومایگان‪ ،‬عادت‬

‫بخش!»(نک‪:‬نیایش‪21‬و‪)23‬‬

‫در آموزه های شیعی در اوصاف توده های فرومایه آمده است ‪":‬آنان کسانی‬

‫هستند که هرگاه گردآیند چیره شوند و هرگاه پراکنده گردند شناخته‬

‫نشوند!«ن‪.‬ک‪ :‬نهج البالغه ‪ .‬کالم قصار‬

‫‪ » 199‬در شرح این سخن آمده است‪« :‬غوغاییان ؛ توده های فرومایه و عوام الناس هر جامعه را گویند‬

‫که هوچی گرند و هیاهوگر ‪ ،‬سیاهی لشکرند و آتش افروز معرکه ! در قالب دسته ها و گروه ها و‬ ‫احزاب سیاسی به جان جامعه و اجتماع می افتند! حسن بصری در توصیف توده های فرومایه گوید‬

‫‪ «:‬اینان سیاهی لشکر ارباب قدرت و ثروت و قاتالن پیامبران و آگاهان اند " ‪ .‬در وصف توده ها‬ ‫گفته اند ‪ «:‬تود ه های فرومایه مانند دریا اند که هرگاه توفانی شود سواره اش را غرق می سازد !»‬

‫برخی گفته اند ‪ «:‬توده ها را ناسزا نگویید که آنان آتش را خاموش سازند و غرق شده را نجات دهند‬ ‫و رخنه ها را می بندند » ‪ .‬جاحظ گوید ‪ «:‬توده ها ؛ هیاهوگران و نادانان اند ‪ ،‬همه شان سر و ته‬

‫یک کرباس اند که در هر عصر و نسلی از هر جا باد وزد به همان سو روند و اگر باد در باد وزد و‬ ‫فتنه در فتنه خیزد از این سو به آن سو شوند ‪ .‬بامدادان مرگ باد گویند و شام گاهان درودباد و زنده‬

‫باد ! اینان افرادی پست ‪ ،‬بی اصل و نسب ‪ ،‬فرومایه ‪ ،‬بی نام و نشان ‪ ،‬بی هویت و نادان جوامع اند‬

‫» ‪.‬مأمون عباسی می گفت ‪ «:‬همه ی بدی ها و تیرگی ها و ستم ها در جهان از همین توده های‬ ‫فرومایه ی هیاهوگر بر می خیزد ‪ .‬اینان قاتالن پیامبران و اختالف انگیزان میان دانشمندان و سخن‬

‫چینان میان دوستان هستند ‪ .‬دزدان و راهزنان و شیادان و کاله برداران و جاسوسان و مزدوران قدرت‬

‫های سیاسی ‪ ،‬مذهبی حاکم بر روزگاران اینان می باشند‪(.‬نک‪ :‬ابن ابی الحدید‪ /‬شرح نهج البالغه ‪/3‬شرح کالم ‪. )199‬و‬

‫نیز در آموزه ی دیگر شیعی آمده است‪ « :‬ناخوش باد چهره هایی که دیده نشوند مگر به هنگام‬

‫بدکاری! »(نک‪ :‬نهج البالغه ‪ .‬کالم قصار ‪. ) 2۰۰‬در شرح این سخن آمده است‪« :‬پیامبران و پیشوایان دین هرگز‬ ‫عوام پرور نبوده اند ‪ ،‬اما صاحبان قدرت و ثروت همیشه عوام پرور و فرومایه پرور بوده و هستند تا‬

‫آنجا که در ستایش توده های فرومایه و اراذل و اوباش که سیاهی لشکر قدرت طلبان هستند حدیث‬

‫ساخته و در مدح شان گفته اند ‪ «:‬خداوند این دین را به وسیله ی مردمی یاری کرد که از خیر بهره ای‬

‫نداشتند »‪ .‬و دیگری گفته ‪ «:‬سفیهان و فرومایگان تان را گرامی دارید که آنان شما را در نار و عار‬

‫یاورند!‬

‫»نک‪:‬ابن ابی الحدید‪ /‬شرح نهج البالغه ‪/3‬شرح کالم ‪.2۰۰‬‬

‫فیلسوفان غربی نیز دهه هاست که در نقد از تفکر غربی مبنی برهمترازسازی انسان و چند فرهنگی یا‬

‫هویت چندگانه و پیامدهای آن به این نتیجه رسیده اند ! فیلسوف معاصر اسپانیایی خوزه اورتگا ای‬ ‫گاست ) ‪ (= Jose Ortega y Gasset‬در کتاب شورش توده ها می گوید ‪« :‬زوال تدریجی ارزش ها و سلسله‬ ‫مراتب و اصول ‪ ،‬از بین رفتن اشرافیت فکری و سرآمدان) =الیت(متفکر موجب می شود که انسان‬

‫هایی پدید آیند که نه تاریخی دارند و نه ریشه ای ‪ .‬این انسان ها به علت نداشتن هیچ پیوند با هیچ‬

‫آرمان متعالی و تهی بودن ‪ ،‬می توانند به آسانی بازیچه ی هر تجربه ی نو و ‪ ،‬در نتیجه ‪ ،‬طعمه ی بت‬

‫های بازاری گردند ‪ .‬اینان چون هویت ندارند ‪ ،‬مقهور هوی و هوسند ‪ ،‬مدعی اند بی آنکه وظیفه ای‬

‫بشناسند ‪ ،‬طالب رفاه اند بی آنکه به هیچ ارزشی اعتقاد داشته باشند ‪ .‬این افراد فاقد هرگونه اشرافیت‬

‫فطری اند ‪ ،‬به عبارت دیگر ‪ ،‬به معنی راستین کلمه « اسنوب » هستند ‪ .‬این پدیده ی نو ظهور شامل‬

‫هیچ طبقه ی خاص و معینی نیست ‪ .‬مانند این افراد میان مایه ( که افق دیدشان محدود به حصار‬ ‫دلگرم کننده ی یک شغل یا یک حرفه ی تخصصی است و از ندای بیکران هستی دلهره دارند) در‬

‫هر جا و هر طبقه یافت می شوند‪ .‬این سبکباران ساحل ها را می توان در میان طبقه کارگر جستجو‬ ‫کرد یا طبقه ی بورژوا یا میان دانشمندان یک بعدی که راز هستی را محدود به حوزه ی حرفه ای‬

‫خود می دانند ‪ .‬اینان را می توان باالخص میان عالمان علوم جدید که به نظر اورتگا«عالمان‬

‫جاهل» اند به خوبی باز شناخت ‪ .‬زیرا این افراد در آنچه که مربوط به رشته ی تخصصی شان می‬ ‫شود ‪ ،‬عالم اند ولی در آنچه مربوط به فرهنگ و تفکر و آرمان های ممتاز بشریت می شود افرادی‬

‫میان مایه یا به قول اورتگا«انسان های توده ای»هستند ‪ .‬این توده ها نه فقط متوسط اند و فرومایه‬

‫بلکه گستاخ نیز هستند ‪ .‬چه این ها ذوق مبتذل ‪ ،‬ارزش های متوسط و خواسته های بی مایه ی خود‬ ‫را بر همگان تحمیل می کنند و همه ی اقلیت ها را زیر آوار خود می گیرند و با یورشی که بی شباهت‬

‫به غریزه ی هندسی حشرات نیست ‪ ،‬همه چیز را یکسان و همتراز می کنند‬

‫»‪.‬نک‪:‬شایگان ‪/‬آسیا در برابر غرب‬

‫‪+233‬متن انگلیسی‪The Revolt Of the Masses .by:Jose Ortega y Gassett (1883-1955)pp87-88.‬‬

ُ ‫راســات االیـــران ِّیـــة‬ ِّ‫اَلـد‬ ‫اَ ْســـئلة و اَ ْجـــو َبـــــة‬ ‫َح ْول َ َخ ْلف ّی ِة ایرانَ اَل ّتاریخ ّیة وال ّثقاف ّیة وا ْلحضار ّیة‬

‫الدکتورمحمودرضاافتخارزاده‬

IRANOLOGY QUESTION & ANSWER About historical , cultural & civilizational background of Iran

www.iranologi.blogfa.com www.fehresteasar.blogfa.com [email protected]

BY DR.M.R.EFTEKHARZADEH Iranian writer , Researcher & Translator

***