IRANOLOGY : MOWLAVI, HAFEZ & SHIISM.

‫ایــــران شنـــاسـی‬ ‫مـــولـــــوی وحــافـــظ وتشیــــّع امـامیـــّـــــه! (‪)2‬‬ ‫محم‬ ‫نوشته ی دکتر وردضاافتخارزاده‬ ‫‪www.iranologi.blogfa.com‬‬...

0 Downloads 38 Views
‫ایــــران شنـــاسـی‬

‫مـــولـــــوی وحــافـــظ وتشیــــّع امـامیـــّـــــه! (‪)2‬‬ ‫محم‬ ‫نوشته ی دکتر وردضاافتخارزاده‬ ‫‪www.iranologi.blogfa.com‬‬ ‫‪www.fehresteasar.blogfa.com‬‬ ‫‪[email protected]‬‬

‫مـــولـــــوی وحــافـــظ وتشیــــّع امـامیـــّـــــه!‬ ‫پرسش‪:‬‬ ‫با سالم و تحیّت وقبولی طاعات درماه صیام ‪ .‬حضرت عالی در «آثار» مبارک وبویژه مقاالت این‬

‫«وبگاه» مکرراز« اقالیم خمسه‪ :‬فردوسی ‪ ،‬خیام ‪ ،‬مولوی ‪ ،‬سعدی و حافظ » یادکرده و فرموده اید‬

‫« ‪:‬انسان و جهان ایرانی در این پنج اقلیم شکل می گیرد»! از طرفی سنیّانِ پان عربیست بجز‬

‫«فردوسی» بقیه بویژه« حافظ»و«مولوی »را "سنّی "می دانند و از دیگر طرف حضرت عالی‬

‫«تسنّن »را در تمامی انواع و اشکال آن ‪ ،‬ضدِ هویت ‪ ،‬فرهنگ و سرشتِ ایرانی می دانید و تکیه شما‬

‫بر« تشیّعِ امامیّه »است ! در این مورد چه می فرمایید ؟‬ ‫پاسخ‪:‬‬

‫آنچه مهم است بینش و نگرش و جهان بینی عرفانی انسانی این پنج اقلیم است که ایرانی خالص است‬

‫و هیچ رنگ و بو و نشانی از پان عربیسم یا تسنن ندارد ! تسنّن چیزی جز برهوتِ تیره و تار و خشک‬

‫و بی حاصلِ بَدَویّت وعربیّت نیست !پس کَی تواند که جهانی سراسر گلستان ازعـرفــان و معرفـت و‬

‫حکمت و انـدیشــه و اسطوره و نبــوغ برآورد !؟ من این حقیقت را در کتاب "بازخوانی رباعیــات‬

‫خیـــام"زیــرچــاپ) نشان داده ام ! وانگهی در تشیّعِ مولوی و حافظ هیچ تردیدی نیست !‬ ‫این حافظ است که می سراید‪:‬‬

‫مردی؟ زِ کَنندَه ی درِ خَیـــبر‪ ۱‬پُـرس‬ ‫اَســرارِ کَرَم زِ خواجه ی قنبر‪ 2‬پُرس‬ ‫گـر طالبِ فیضِ حقّ‪ ،‬بِصِدقی حافظ‬ ‫سرچشمه ی آن زِ ساقیِ کوثر‪ ۳‬پُرس‬ ‫‪- ۱‬درِ دژِ خیبر را موالعلی(ع)از جای برکند ‪-2.‬قنبرغالمِ موالعلی (ع) بود‪ -۳ .‬ساقی کوثر‪ ،‬لقب موالعلی (ع) است‪.‬‬

‫ودر شرح حدیث نبوی(ص)« علیّ قسیمُ الجنّة والنّار«=»علی است که بهشت و دوزخ راتقسیم کناد!»‬ ‫حضرت حافظ می سراید‪:‬‬

‫‪2‬‬

‫قَسّامِ‪ ۱‬بهشت و دوزخ آن عِقدِه گشـــای‬

‫مارا نگـــذارد کـــه درآییم زِ پــــــــای‬ ‫تا کَی بُوَد این گُــــرگ ربـــایی‪ ،‬بنمای‬ ‫سرپنجه ی دشمن افکن ای شیر خدا‪۳‬ی‬ ‫( ع)‬

‫‪- ۱‬تقسیم کننده ‪ ،‬بخش کننده ‪ -2 .‬مشکل گشا ‪ ،‬گره گشا ‪ -۳ .‬اَسَدالله الغالب ‪ ،‬لقب موالعلی‬ ‫(ن ‪.‬ک ‪ :‬دیوان حافظ ‪ .‬چاپ مرحوم قزوینی ‪ .‬رباعیات ‪/۳۵۷ ، ۳۶۱:‬انتشارات علمی ‪ .‬تهران ‪ ۱۳۴2 .‬خورشیدی)‬

‫این تعابیر را جز شیعه ی خالص و مخلصی بر زبان نراند ! و سنّیان را این الفاظ و معانی خوش نیاید‬ ‫‪ ،‬بل از آن گریزند و آن را پوشانند ‪ ،‬و گوینده اش را نکوهند وتکفیر کنند و گر توانند زبان برند و‬

‫گردن زنند یا که زَهر خورانند یا که آزارکُش کنند! و شگفتا که در مقدمه ی گردآورنده ی دیوان‬

‫حافظ(که مرید و شاگرد حافظ بوده) آمده است ‪... " :‬موالنا االعظم السّعید ‪ ،‬المرحوم‬

‫«الشـّـــــــهید »‪ ،‬مَفخَر العلماء ‪ ،‬استاد نَحاریر االُدباء ‪ ،‬معدن اللطائف الرّوحانیه ‪ ،‬مخزن المعارف‬ ‫السّبحانیه ‪ ،‬شمس الملّه و الدّین محمّد الحافظ الّشیرازی‪. " ...‬مرحوم قزوینی در پاورقی فرموده ‪:‬‬

‫«چنین است در اغلب نُسَخ موجود نزد اینجانب ( ‪ ۷‬نسخه از یازده نسخه ) و مقصود از این کلمه‬ ‫در اینجا یعنی در مورد خواجه درست معلوم نشد که به چه مناسبت اطالق کلمه ی« شــــهید »بر او‬

‫شده است‪» .‬ن‪.‬ک ‪ :‬همان ‪ .‬مقدمه ی مرحوم قزوینی ‪/.‬صفحه ی ق‪ . ۷۸/‬علت معلوم است ! بی‬

‫گمان مرگ حضرت حافظ طبیعی نبوده و اورا زجر کش یا زَهر خورانده شهید کرده اند ! گردآورنده‬ ‫ی دیوان حافظ که از مریدان و شاگردان او بوده در مقدمه اش به این حقیقت تصریح نموده است !‬

‫هرچند که تاریخ رسمی حاکم سکوت کرده است!‬

‫****‬ ‫گالیه ای از مرحوم حضرت عالّمه ی قزوینی !ایشان درمقابله و تصحیح وتحشّی ی مقدمه ی‬ ‫تاریخی دیوان حضرت حافظ ‪ ،‬در انتقاد از یک نسخه ی متاخّر که گویا به حسب نظرصائبِ ایشان‬

‫‪،‬جمله ی مورد نقد بر مقدمه تاریخی افزوده شده‪،‬فرموده اند‪... " :‬بدون شک الحاقی می باشد از‬ ‫متاخّرین در عهد صفویه به قصد این که خواجه را نظر به بعضی مصالح ‪ ،‬شیعه قلمداد کنند" ‪.‬شگفتا‬ ‫از مرحوم عالمه که خودحضرتِ ایشان ابیات فوق را پس از مقابله با بیش از بیست نسخه خطی ‪،‬‬

‫تایید فرموده اند که از حافظ است و از این رو در دیوان پذیرفته و به چاپ رسانده اند ‪ ،‬لیک در‬

‫هنگام تصحیح و مقابله ی مقدمه ی تاریخی به گونه ای رفتار کرده اند که گویی آن ابیات را ندیده‬ ‫یا از یاد برده اند!! من این سهو را ناشی از کهولت سن و خستگی مفرط ایشان می دانم!‬

‫وبا این غزل یگانه در دیوان حضرت حافظ (ره)در شیعه بودن و ارادت او به خاندان رسالت هیچ‬ ‫تردیدی نیست ‪:‬‬

‫طالع اگر مدد دهد دامنش آورم به کف‬ ‫گر بکشم زهی طرب ور بکشد زهی شرف‬ ‫طرف کرم ز کس نبست این دل پرامید من‬ ‫گر چه سخن همیبرد قصه من به هر طرف‬ ‫از خم ابروی توام هیچ گشایشی نشد‬ ‫وه که در این خیال کج عمر عزیز شد تلف‬ ‫ابروی دوست کی شود دست کش خیال من‬ ‫کس نزدهست از این کمان تیر مراد بر هدف‬ ‫چند به ناز پرورم مهر بتان سنگ دل‬ ‫یاد پدر نمیکنند این پسران ناخلف‬ ‫من به خیال زاهدی گوشه نشین و طرفه آنک‬ ‫مغبچهای ز هر طرف میزندم به چنگ و دف‬ ‫بی خبرند زاهدان نقش بخوان و ال تقل‬ ‫مست ریاست محتسب باده بده و ال تخف‬ ‫صوفی شهر بین که چون لقمه شبهه میخورد‬

‫پاردمش دراز باد آن حیوان خوش علف‬ ‫حافظ اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق‬ ‫بدرقه ی رهت شود همت شحنه ی نجف‬ ‫دیوان حافظ‪(۱9۸-۱9۷/‬چاپ عالمه ی قزوینی)‪۱۳۴۳.‬خورشیدی ‪.‬تهران‪.‬‬ ‫(حرف ف در دیوان حافظ فقط همین یک غزل را دارد)‬

‫****‬ ‫جـــالل الـــدین محمّــــــد بلــخی خـــــــراســـــانـــی معروف به« مولوی »در معنای حـــدیــثِ‬

‫نـَـبــَوی(ص) «هرکه را موالی اویم ‪ ،‬این علی موالی اوست « =»مَن کنتُ مَوالهُ فهذا علیّ مَواله» می‬

‫سراید‪:‬‬

‫کیست «مَـــوال؟» آن که آزادت کنــد‬ ‫بندِ رِقیِّـــــت‪ ۱‬زِ پایـــــــــــــــت بَر کَند‬ ‫چون به آزادی نبـــوَّت هــــادی‪ 2‬است‬ ‫مومنــــان را ز انبیـــــــا آزادی است‬ ‫‪- ۱‬بردگی ‪ -2.‬رهنما ‪ ،‬رهگشا‪.‬‬

‫و در نفی مذاهب چهارگانه ی تسنن می سراید‪:‬‬ ‫عشق را جز دولت و عنایـــــت نیست‬ ‫جز گشاد دل و هدایــــــــــــــــت نیست‬ ‫عشــــــــق را«بوحنیفه»شرح نکرد‬

‫«شـــــــافعی» را در او روایت نیست‬ ‫«مالک» از سرّ عشق بی خبر است‬ ‫«حنبــــــــلی» را در او درایت نیست‬ ‫و در شرح والیـــت و امامـــــت مــوال عــلی (ع) می سراید‪:‬‬ ‫رومی! نشد از سرِّ عـــــلی کس آگاه‬ ‫زیرا که نشد کس آگــــــه از سرِّ اله‬ ‫یک ممکن و این همه صفاتِ واجب‬ ‫ال حَـــــــــولَ وَ الَ قُـــــــــوَّةَ اِالّ بِالله‬ ‫و در مدح موال علی (ع) می سراید‪:‬‬ ‫تا صورتِ پیــــوندِ جهان بُود علی بُود‬ ‫تا نقشِ زمین بُود و زمان بُود علی بُود‬ ‫شاهی که وصیّ بُود و ولیّ بُود علی بُود‬ ‫سلطان سخــــا و کَــرَم و جُود علی بُود‬ ‫مَسجُود مَالیــــک که شُد آدم زِ علی شُد‬ ‫آدم چُو یکی قِبـــــله و مَسجُود علی بُود‬ ‫این تعابیر تنها از ژرفای ایمان یک پیروِ راه و رسمِ موال علی(ع)بر زبان روان می گردد نه از دهان یک‬

‫سنی!‬

‫اَلـ ِّدراســات االیـــران ِّیـــة‬ ‫اَ ْســـئلة و اَ ْجـــو َبـــــة‬ ‫حَوْلَ خَلْفيّةِ ايرانَ اَلتّاريخيّة والثّقافيّة والْحضاريّة‬

‫الدکتورمحمودرضاافتخارزاده‬

IRANOLOGY QUESTION & ANSWER About historical , cultural & civilizational background of Iran

www.iranologi.blogfa.com www.fehresteasar.blogfa.com [email protected]

BY DR.M.R.EFTEKHARZADEH Iranian writer , Researcher & Translator

***