IRANOLOGY : Shamloo on the scales.

‫ایــــران شنـــاسـی‬ »!‫« شاملو در ترازو‬ )1( ‫محم‬ ‫نوشته ی دکتر وردضاافتخارزاده‬ www.iranologi.blogfa.com www.fehresteasar.blogfa.com IRANOLOGY11...

0 Downloads 51 Views
‫ایــــران شنـــاسـی‬

»!‫« شاملو در ترازو‬ )1(

‫محم‬ ‫نوشته ی دکتر وردضاافتخارزاده‬ www.iranologi.blogfa.com www.fehresteasar.blogfa.com [email protected]

‫شاملو در ترازو!‬ ‫نگارش و نمایش نخست‪ :‬دیماه ‪ ۱۳۸۹‬خورشیدی‬ ‫ویرایش و نمایش دوم ‪ :‬آبان ماه ‪ ۱۳۹۱‬خورشیدی‬

‫پرسش‪:‬‬ ‫با سالم ! شما در هيچيك از نوشته هايتان درباره تاريخ ‪ ،‬فرهنگ و ادبيات ايران اشاره اي از دور يا‬ ‫نزديك به آقاي احمد شاملو نداشته ايد و اين براي من به عنوان دانشجوي ادبيات كه آثار ادبی و‬

‫تاريخي شما را ديده ام جاي شگفتي است!! شما كه به تاريخ و فرهنگ ايران آشنا بوده و دستي در‬

‫ادبيات كالسيك ايران داريد و همچنين «شرح لغات و اصطالحات ديوان حافظ» و «تدوين‬

‫موضوعي شاهنامه» را در كارنامه خود داريد‪ ،‬درباره مقدمه آقاي شاملو بر ديوان حافظ و سخنان او‬ ‫درباره فردوسي چه نظري داريد؟ آيا سخنان وي را قبول داريد و يا خير؟ لطفا در مورد صحت و سقم‬

‫مطالب ايشان‪ ،‬من و ساير دوستانم را راهنمايي فرماييد‪ .‬با تشكر و سپاس!‬ ‫پاسخ‪:‬‬

‫در دهه ی شصت خورشیدی که سخنی از نامبرده در باره ی« فردوسی و شاهنامه و تاریخ ایران‬

‫باستان(داستان بیوراسپ یا اژی دهاک) »دریكی از مجالت چاپ شده بود به فوریت پاسخی نوشتم‬

‫که آن مجله از چاپ آن نوشته خوداری کرد ‪ .‬اما این که در نوشته هایم به فرد یادشده اشاره ای نشده‬ ‫‪ ،‬بدیهی است که نوشته های ادبی تاریخی من به تاریخ و ادبیات معاصرایران نپرداخته تا به این‬ ‫مناسبت اشاره یا یادی از نامبرده و آثار او شده باشد! لیک همه ی آثار آن زنده یاد را خوانده ام به‬

‫ویژه « مقدمه ی حافظ شیراز » و متن سخنرانی او را در «دانشگاه برکلی آمریكا »با دقت و حوصله‬

‫خوانده ام ! آن زنده یاد یكی از قربانیان طاعون طوالنی هفتاد ساله ی «چپ» درایران بود! سزد که‬

‫بدانی اصوال خاستگاه روشنفکری ایران خاستگاهی چپ بوده و هست! طاعون مرگبار و ویرانگری‬

‫که تنها به طعمه های خویش بسنده نکرد و به ساحت معنویت ایرانی تاخت و همه ی کانون های‬

‫معنوی و اخالقی ایران را آلوده و تباه ساخت ! آری آن زنده یاد دچار قانقاریای چپ زدگی شده بود‬

‫و «جهان و تاریخ» را از روزنه ی تنگ و تاریک و قالبی ماتریالیسم فلسفی و تاریخی مارکسیسم می‬

‫دید و مانند همه ی روشنفکران جهان سوم عموما و ایران خصوصا ‪ ،‬آن را «جهان بینی علمی » می‬ ‫پنداشت و می نامید ! از این رو مانند همه ی مارکسیست های درون و برون میهن و بنا به آموزه های‬

‫مارکسیسم ‪ ،‬تاریخ را بر اساس منطق دیالكتیک‪ ،‬تحلیلی ماتریالیستی طبقاتی می کرد ! اگر به میراث‬ ‫هفتاد ساله ی چپ در ایران بنگری درخواهی یافت که همه ی چپ زدگان مارکسیست ‪ ،‬هم صدا و‬ ‫هم جهت با یک رسالت ‪ ،‬به تحریف و تخریب تاریخ و فرهنگ ملی ایران پرداخته اند ! از فرآورده‬

‫های حزب توده(از ارانی تا تبری) بگیر تا دستارودهای مارکسیست لننیست ها ومائوئیست ها‬ ‫و‪....‬در دهه های چهل و پنجاه خورشیدی در قالب فدائی و پیكاری و طوفانی و مجاهدی و فرقانی و‬

‫آرمانی و‪....‬بی گمان در این ویرانگری و تباه سازی رهنمودهای حزب کمونیست شوروی و میراث‬

‫فلسفی چپِ غرب راهنمای چپ در ایران بوده است ! دهه ی پنجاه خورشیدی نقطه ی اوج آشوب‬

‫چپ در ایران بود ! در این آشوب خشن فرهنگی تالش برآن بود تا فرهنگ ملی و تاریخ ایران تحلیل‬ ‫و تفسیری ماتریالیستی شود و شد ! در این یورش همه سویه ‪ ،‬نه تنها تاریخ سیاسی اجتماعی ایران‬

‫تحلیلی مارکسیستی می شد ‪ ،‬بلكه آیین و فرهنگ و عرفان ایران نیز تفسیری ماتریالیستی شد ! همه‬

‫ی معنویت ایرانی به بازی دنیوی و مادی گرفته شد ! فرایند این طاعون فرهنگی چپ این بود که«علی‬ ‫میر فطرس»(یكی از قربانیان طاعون چپ) ‪ «،‬حالج »را یک ماتریالیستِ ملحدِ مبارزِ چریک‬ ‫معرفی کرد! و آن یكی که نامش از یادم رفته«طریقت عرفانی حروفیه» سده ی نهم و دهم‬

‫مهشیدی(= قمری) را «نهضت چریكی حروفیه » معرفی نمود ! بدیهی بود تا شاملو «حافظ» را‬ ‫یک ملحدِ ماتریالیستِ ضدِ معنویت معرفی کند و برای«حافظ »متاسف باشد که«جهان بینی‬

‫علمی»نداشته اگر نه یک ماتریالیست مارکسیست دو آتشه می شد ! تمام سخن شاملو در مقدمه‬

‫ی« دیوان حافظ »همین است و تمام کوشش او دردستکاری و تحریف« دیوان حافظ» با همه ی‬ ‫صحنه سازی های« تحقیقی علمی» و آن همه آه و آخ های دلسوزانه در هیئت و هیبت« دانای‬

‫زمانه» و اشک تمساح ریزی برای همین است ! چرا مارکسیسم به سراغ عرفان ایرانی وشاهنامه رفت‬

‫؟ زیرا می دانست که دست پروردگا نش در قلمرو«آیین» کارشان را می کنند و تفسیر ماتریالیستی‬

‫دین (توسط روشنفکران چپ زده ی مذهبی) به انجام رسیده بود !« دیوان حافظ» تالی‬ ‫تلو« قرآن» بود که در خانه ی هر ایرانی و به تعبیر زنده یاد شاملو در تاق خانه ی قشری ترین فرد‬

‫ایرانی در کنار قرآن قرار داشت و بی گمان بستر خوبی بود برای کشت و ورز بذر«ماتریالیسم‬

‫فلسفی»تا حافظی که در ژرفای باور و ایمان ایرانی عارفی است مقدس و متعالی و الهام بخش‬ ‫«معنویت ناب ایرانی»‪ ،‬یک ماتریالیست ملحد بی بند و باری معرفی شود که از برکت «جهان بینی‬

‫علمی مارکسیسم»و همت« نابغه ای تاریخ شناس و همه چیز دانی!!» چون شاملو شناخته شده و‬ ‫ازالبالی تحریف تاریخ درآورده شده و برتاق خانه ی هر ایرانی نهاده شده ! شاهنامه نیز که به دلیل‬

‫نفرت از «شاه» از تاخت و تاز «چپ» نسبتا مصون مانده بود باید تفسیر و تحلیلی ماتریالیستی‬ ‫تاریخی طبقاتی می شد ! چراکه شاهنامه؛ شناسنامه و شناسه ی ملی ایرانی است و هر ایرانی از‬

‫شاهنامه هویت و اعتبار می گیرد که در آن گذشته به حال و آینده ی ایرانی پیوند می خورد و این یعنی‬ ‫«هویت» ! باید که در این« سند هویت »دستکاری و تحریف روا داشت تا ایرانی از ریشه اش بریده‬ ‫شود و معلق گردد تا شكار ش آسان باشد! بی گمان ورود به مباحث اساطیری شاهنامه زمینه ی‬

‫مناسبی برای جوالن «منطق دیالكتیک» بود و می شد براساس ابزار« تز و آنتی تز وسنتز» اسطوره‬

‫ی«اژی دهاک یا ضحاک »را در تخته نرد دیالكتیک ریخت و بازی جالبی را ارایه کرد که برد‬ ‫با ماتریالیسم تاریخی و مارکسیسم باشد ! در این نمایش تبلیغاتی تحریفاتی باز شاملو در‬

‫سیمای« دانای زمانه » ظاهر می شود و با هیئت و هیبتی مسلط ‪ ،‬شعبده بازی شگفتی را به نمایش‬ ‫می گذارد و آه ِحیرت و حسرت را از نهاد نسلِ بی هویت ‪ ،‬بی دانش و بیگانه با تاریخ و فرهنگ‬

‫ایران در می آورد ! بی گمان پیش از شاملو نویسندگان کمونیست روس از« مانی و مزدک» چنین‬

‫تحلیلی ماتریالیستی داشته اند ! که برخی از آن فرآورده ها به فارسی ترجمه شده است ! به هر روی‬

‫این رسالت و ماموریت زنده یاد شاملو بود که اگر نه بنا به یک دستور حزبی و سازمانی لیک بی‬

‫گمان بنا به رسالت مارکسیسم به انجام چنین ماموریتی پرداخته است ! البته ریشه و پیشینه ی عقده‬ ‫های مزمن فَعلَه زادگی و عَمَله زادگی را در انتقام ناخودآ گاه و خودآ گاه از اشرافیت سیاسی تاریخی‬ ‫ایران نباید از یاد برد !‬

‫اَلـ ِّدراســات االیـــران ِّیـــة‬ ‫اَ ْســـئلة و اَ ْجـــو َبـــــة‬ ‫حَوْلَ خَلْفيّةِ ايرانَ اَلتّاريخيّة والثّقافيّة والْحضاريّة‬

‫الدکتورمحمودرضاافتخارزاده‬

IRANOLOGY QUESTION & ANSWER About historical , cultural & civilizational background of Iran

www.iranologi.blogfa.com www.fehresteasar.blogfa.com [email protected]

BY DR.M.R.EFTEKHARZADEH Iranian writer , Researcher & Translator

***